أيوب صبري باشا (پاشا) (مترجم: عبد الرسول منشى)
22
مرآة الحرمين (سفرنامه مكه) (فارسى) ( چاپ مركز پژوهشى ميراث مكتوب ، 1382 ش )
دوم به كلى متفاوت از نسخه اول بوده و به عبارت ديگر گاهى نسخه دوم تحرير مجددى از نسخه اول محسوب مىشود و از منابع متون قابل دسترس براى تصحيح سود جسته . نكته آخر آنكه در لابلاى سطور نسخهء اساس گاه پس از پايان مبحثى يا بندى نام كتابى بدون صفحه شمار ذكر شده كه بيانگر استفاده مطلب بالا از آن منبع بوده در اين گونه موارد نام منبع به پانوشت منتقل شد و با قيد حرف ( م ) كه از مؤلف يا مترجم است بدان تأكيد شد . سپاس براى عرضهء يك اثر فرهنگى به بازار نشر ، گروه كثيرى دستاندر كارند و در نهايت نام پديدآورنده ( مؤلف ، مصحح ، مترجم ، گردآورنده و . . . ) به همراه ناشر به عنوان سرمايهگذار در صفحه عنوان و روى جلد منعكس مىشود كه اثر از نظر حقوقى بديشان تعلق دارد . سخن دربارهء حق و حقوق پديدآورندگان اثر نيست ، بلكه مقصود از توجه بدين عبارت ، سخن گفتن از كسانى است كه در پس اثر قرار دارند و هريك به نوعى در شكل گرفتن اثر نقش دارند كه در هيچ زمان سخن از ايشان به ميان نمىآيد ، از كسانى چون مسئوولين نسخ خطى يا گنجينهداران ميراث فرهنگى كه امينند و مورد اعتماد و وثوق ، و براى تصحيح و چاپ يك اثر خطى ، نخست لطف و مرحمت ايشان ضرورى است . دوم : از كسانى كه در بخشهاى ميكرو فيلم اين گنجينهها يا كتابخانهها در تلاشند و دائم چشمهايشان با نور شديد پروژكتورهاى فيلمبردارى مواجه است و يا به هنگام ظهور فيلم با داروى شيميائى سروكار دارند تا كپى يا پرينتى در اختيار مصحح و پژوهشگر قرار گيرد . سه ديگر : حروفچينان كه ذوق و ظرافت و دقت نظر آنان اضافه بر ظرافت حروفچينى در زينت بخشى صفحات ، گاه خطاى مصحح يا مؤلف و مترجم را نيز گوشزد مىنمايند .